Molens in Alto Aragón — molino harinero

Alcampell

Alcampell is een dorp in de Litera streek. De molen —gekend als Molí de Baix de Falaguer ()— ligt stroomafwaarts van de bovenste molen en krijgt zijn water van dezelfde bron. Het terrein is moeilijk doorgankelijk door bomen en stekelige struiken en het kan nodig zijn om een omweg te maken om bij deze molen te komen.

Foto's: 09.VIII.2012

(1) De onderste molen is zo goed als helemaal verborgen tussen de bomen;
alleen de top van de cubo is vanop afstand zichtbaar.

Luchtfoto's uit de jaren 1970, genomen door het Insti­tuto Geográfico Nacional van Spanje, maken het gemakkelijker om de configuratie van de site te begrijpen (2).

Merk op dat het dak van de onderste molen (2 pt3) al weg was in 1978. De enige nóg eerdere luchtfoto die ik kon vinden, dateert van 1956 en toen hadden beide molens nog hun dak.

Vanuit de lucht ziet men duidelijk hoe beide mo­lens met elkaar in verband staan. Het systeem wordt gevoed door de Acequia del Molino de Fala­gue die binnen komt in de vijver (2 pt1) in de rechter bovenhoek. Het water kon de onderste molen berei­ken via twee wegen (2 pt6). Eerst is er de overloop van de vijver waarvan het water terecht komt in een kanaal aan de voet van de heuvel. Ook de afvoer van de bovenste molen komt in dit kanaal terecht. Het loopt uiteindelijk uit in de vijver (2 pt5, 4) van de onderste molen.

(2) Situatie van beide molens — luchtfoto genomen in maart 1978, © IGN van Spanje
1Vijver van de bovenste molen
2Bovenste molen
3Onderste molen reeds zonder dak
4Kanaal waarlangs water na gebruik terug vloeit
5Vijver van de onderste molen
6Aanvoerkanalen van de onderste molen
7Cubo van de bovenste molen

(3) Molenvijver en cubo van de onderste molen

De molenvijver is smal en lang en eindigt in een cubo (3-5) gemaakt uit behakte natuursteen. Deze cubo is helemaal anders dan bij de bovenste molen waar het een diepe cilinder is, en dus een echte cubo zoals in de molens van bv. Lacort, Centenera, of Las Bellostas. Wat we hier hebben is een cilinder die open is naar de vijver toe.
In sommige gevallen (bv. Aguinalíu) is alleen de bovenste helft van de cubo open naar de vijver, terwijl onderste helft een gesloten cilinder is. Indien er hier zo'n gesloten deel is, moet het verborgen zitten onder het slib dat zich op de bodem van de vijver verzameld heeft. Maar, kijkend naar de stenen, geloof ik niet dat er genoeg hoogteverschil is voor zo'n gesloten cubo.

(4) Vijver is lang en smal
(5) Cubo

(6) Molen met cubo er achter
(7) Werkvloer van de molen

De molen werd gebouwd tegen de helling van het plateau (6, 7). Er rest genoeg van de wanden om een idee te krijgen van de grootte van de construc­tie. De molen was lang en smal, te smal om plaats te bieden aan meer dan één koppel stenen.

Van in de molen kijkend naar de vijver (7) wordt duidelijk dat de cubo op een grote rots gebouwd is en dat die op een of andere manier moet door­gestoken zijn om water naar het wiel te voeren.

De stenen (7, 8) zijn samengesteld. De metalen spanbanden zijn los gekomen en de loper is zo erg geërodeerd dat de aparte stukken steen zichtbaar zijn.

Naast de stenen staat een gecementeerde farinal (8). Hier werd het verse meel verzameld vooraleer het in zakken geschept werd. In de meeste molens van de streek is de farinal uit hout (bv. Humo de Muro, Las Almunias de Rodellar en meer).

(8) Molenstenen met farinal


Path: Home / Alto Aragón: oude molens / Alcampell - onderste molen
Inleiding
Leer hoe een molen werkt
Bezoek de molens; catalogus
Literatuur en web-links
© en e-mail: