Molens in Altoaragón - central eléctrica

Arrés

Arrés is eenvoudig te vinden vanuit Jaca. Neem de hoofdweg naar Pamplona. Ongeveer 20 km verder draait de weg naar rechts over de brug van Puente La Reina de Sta Cilia de Jaca. Niet volgen, maar rechtdoor naar Huesca. Bijna direct hierna is Arrés aangeduid. Volg de smalle weg tot je na ongeveer 3 km een groepje bomen ziet niet te ver weg aan je rechter zijde. Het is vóór je aan de hoevegebouwen en de bocht naar het dorp komt. De molen is eigenlijk dubbel : een harinero, muy ruinoso, en een centrale met flink wat interessante spullen. De molen krijgt zijn water uit de Río Aragón.

Foto's: 17.VIII.2003

 
 
Krachtcentrale met dichtgegroeid reservoir (1) De dynamo met
controlepaneel en schakelkamer (2)
 
De electriciteitscentrale is het best bewaarde deel van de site. het is het kleine gebouwtje dat tegen de molen aan leunt. Je komt er binnen langs een deur naast de molenstoel. De central eléctrica bestaat uit twee ruimten. Vanuit de harinero kom je eerst in de machinekamer met de turbine (foto 5)   De volgende kamer is de eigenlijke centrale met een dynamo, een paneel met verschillende meters en een kleine ruimte als schakelkamer. De turbine werd ook van hieruit bestuurd (foto 10).

De alternator is een Zweeds product en draagt twee labels.

 
(3) (4)
 
Het eerste etiket zegt:   Dit zijn de kenmerken van de alternator:
Westeras - swastica with ASEA - Suecia
Representantes
Sd. Española
de Electricidad
ASEA
Madrid
Rodamientos
a Bolas
SKF
Barcelona

ASEA betekent Allmänna Svenska Elektrifiska Aktiebolaget. De Spaanse vestiging van de firma werd opgericht in 1914.

 
ASEA Westeras Sweden - swastica
3 Phase Synchr. generator
Type6?2? No.422483
kVA3? P.F.0.
RatingCont. Conn.?
R.p.m.1000 Cycles50
Volts230 Amps85
Exc. Volts110 Exc. Amps6.
 
Alternator met
turbine kamer achteraan (5)
Controlepaneel (6) Achterkant van het paneel (7)
 
Het Zweedse ASEA werd op het einde van de 19de eeuw opgericht om de generatoren van Jonas Wenström's te verkopen. Het ging om een drie fasen wisselstroom (AC) apparaat dat een gevoelige verbetering was ten opzichte van de toenmalige systemen. Wenström's ontwerp was een alles-in-één constructie van motor, generator en transformator en bovendien was wisselstroom ook nog gemakkelijker te vervoeren dan de vroegere gelijkstroom (DC).

Onze kaarten (ed. 1952) tonen leidingen vanaf de Molino de Arrés naar het dorp Arrés en dan verder naar Bailo, Arbués en Alastuey. Dat is niet min.

  Het regelpaneel draagt verschillende meters, schakelaars en veiligheden in het bovenste deel en een regelwieltje onderaan. Op dat wieltje leren we dat links draaien Raise betekent en rechts Lower (Let op het Engels. In Spanje!) Dit bescheiden wiel zit op een flinke regelaar aan de achterzijde van het bord. Die regelaar telt veel dubbele contactpunten en loopt van on naar off.

In het midden van de voorkant hang een klein zwart plaatje met

Joaquin Guiral
Talleres Electro Mecanicos
Zaragoza

 
(8) (9)
 
Een turbine (foto 8) zorgt voor de aandrijving. De schoepen zijn zichtbaar op foto 9. Vergelijk deze turbine eens met die van bijv. Nocito, Gistain of Acumuer. Een riem liep over het grote drijfwiel op de as van de turbine (Zie ook foto 5). De turbine werd bestuurd door een staaf die geregeld werd door aan een wiel te draaien. De stand werd weergegeven op een schaal zonder onderverdeling (foto 10). De tekst zegt simpelweg
Constructor de maquinas
Caballos de fuerza
(paardekracht)
Alabes abiertos
(schoepen open)
N° Zaragoza 1
  Op de turbine zelf vinden we nog twee plaatjes.
De kleine zwarte leest
José Amoros
Constructor
Zaragoza
De iets grotere vaalrode zegt
Talleres Martin
Zaragoza
 
Regelaar van de turbine (10) Voltmeter (11)
 
 
Inleiding 
Leer hoe een molen werkt 
Bezoek de molens; catalogus 
Litteratuur en web-links 
© en e-mail:
Volgende halte op het electriciteits pad
Pad: Home / Altoaragón: oude watermolens