Acumuer

Acumuer ligt diep in de vallei met dezelfde naam. Vanuit Sabiñánigo volg je de pijlen naar Larrés en het Museo del dibujo. In Larrés links en onder het dorp rijden. Je komt nu in de vallei van de Río Aurín. Je zal verschillende boorputten voor gas passeren, na enige tijd de rivier oversteken en uiteindelijk Acumuer bereiken. Voorzichtig voor putten in de weg! Laat de wagen in de voorlaatste haarspeld vóór het dorp. Let er op dat je de piste niet blokkeert. Wandel de grintweg op. Wat verder kruis je de GR. Volg die en daal af in de rivierbedding. Loop nu stroomopwaarts tot je de molen vindt.

Foto's: 20.iii.2002

De molen staat in de bedding van de río Aurín op een laag platform. Achter de molen zijn dikke muren gebouwd om de stroom te breken en ter bescherming tegen drijfhout en rotsblokken. Deze beschermdammen zijn grotendeels vernield door enorme bomen die er op gevallen zijn. Ik verwacht dat alles, dammen, molen en alles wat er bij hoort, op één of andere dag door de rivier wordt meegesleurd.

De voorgevel vertoont littekens van talrijke verbouwingen. De latei boven het deurgat (3) draagt een inscriptie: 1763. Maar de molen is wellicht ouder, want in de archieven van de plaatselijke kerk wordt er al een molenaar genoemd in 1726 †. Daarom zal 1763 het jaar zijn waarin de huidige constructie werd opgericht, niet wanneer hier een molen begon te werken.

(3) Latei boven de deuropening: 1763.

Een gemeenschap , La Hidroeléctrica Acumuerense, voor de productie en de levering van electriciteit aan het dorp werd opgericht in 1912 en bleef bestaan tot in 1962 †, het jaar waarin beide activiteiten waren opgehouden.

De molen is één grote puinhoop (4), maar sommige elementen kunnen nog herkend worden. De pijlen (4) wijzen naar de stenen (6), de drukpijp, en de Francis turbine (7). Naast het betonnen vat in het midden liggen de ingewanden van een graankuiser (5).

De Francis turbine (7) met het № 156 is gemaakt door La Electricidad S. A. uit Sabadell. Andere turbines van hetzelfde merk kan men zien in Ribera de Castanesa (№ 129), en in Espés bajo (№ 142).

Elke molen, de stenen en de turbine, had zijn eigen onafhankelijke waterbron. De molenvijver (8) diende alleen voor de graanmolen en kreeg water uit de rivier. De turbine kreeg water uit een zijriviertje van de río Aurín via een kanaal van ongeveer 200 m.

De molenvijver is bijzonder groot met een diepte van bijna 2.5 m op het diepste punt waar de saetín (10) is. De wanden zijn zorgvuldig opgetrokken met regelmatig gevormde, bijna als bakstenen, natuurstenen. De vijver leunt tegen de achterwand van de molen aan. Eén van die wanden (links in 9) ligt in het verlengde van de achterwand van de molen. De andere vijverwand, rechthoekig op de eerste, loopt evenwijdig aan de rivier. Op het einde van die muur open het kanaal in de vijver. Alleen de laatste meters van dat kanaal zijn bewaard gebleven. De rest is opgegeten door de rivier.

De waterstroom naar de turbine staat volledig los van de vijver. De betreffende waterwerken zijn verderop beschreven.

Merk op hoe beide waterstromen elkaar binnen de molen kruisen (zie 4). Het water voor de graanmolen komt van rechts, van de vijver, doet de stenen draaien, en loopt dan naar links weg: de stroom is parallel met de rivier. Het water voor de generator komt van achter ons, loopt door de drukpijp naar de turbine, en draait dan links af naar de uitlaat: dwars op de rivier.

Alleen de cárcavo van de graanmolen is toegankelijk (11). De andere opening (afvoer van de turbine) is zoe goed als helemaal verborgen achter neergevallen puin. Een kort stukje boog is zichtbaar links in 11.

Ten tijde van ons bezoek was de cárcavo nog in prima staat en bevatte de gebruikelijke onderdelen: een metalen drukpijp met een sluitklep, en een metalen wiel met de bijhorende controlestaven. Die laatst zijn ook zichtbaar naast de molenstenen (6).