La Puebla de Roda

La Puebla de Roda is een dorp in de Ribagorza streek van de provincie Huesca. Het ligt op de A-1605 van Graus over Capella naar Bonansa en de N-260. Het staat op elke decente kaart.
Voor de molen: ga het dorp in vanaf de hoofdweg (A-1605) waar Cajigar aangeduid staat. Na enkele stappen de laagste aftakking naar rechts nemen; dat is de Calle del Molino. Blijf op die lage straat voor circa 100 m waarna je een smal pad zult vinden (tussen de balustrade en de gevel van een huis) dat omlaag leidt naar de plek van de molen. Loop ongeveer 50 m verder op de straat en je komt aan de aquaduct en het gezicht van (1).

Foto's: 31.xii.2018, 14.x.2021

De molen wordt ook gerefereerd als Molino de Rialp naar de oude naam van het dorp voor de 14de eeuw Pobla, of Pueyo, de Rialp †. De aquaduct, die op oude kaarten van het IGN.es de naam Acequia Molinar draagt, wordt Acequia del Molino de Rialp genoemd door dezelfde auteur.

We hebben te maken met een complex van drie onderdelen (olie- en graanmolen, en krachtcentrale) dat ten tijde van ons bezoek in heel slechte staat verkeerde (2, 3). Eigenlijk staat alleen de buitenwanden nog recht en van de inhoud blijft er zo goed als niets over.

De muren vertonen sporen van verschillende verbouwingen. Let, bijvoorbeeld, op het blinde raam boven de cárcavo's. Er is ook een duidelijke naad zichtbaar tussen het centraal deel van de graanmolen, en het linkse deel (2, 3) waar de electriciteitscentrale zich bevond. Men nam niet de moeite om de muren in verband te bouwen. Alleen de balk van de latei van de ingang is ook ingewerkt in de muur van de graanmolen (3).

Er zijn drie cárcavo's (onderhuizen) en de bogen van hun uitlaten zijn verschillend. De meest rechtse mond (4) heeft een meer spitse boog dan de middelste. De boog van de meest linkse uitlaat is breden en lager dan de andere twee. De drie onderhuizen zijn leeg. In de linkse cárcavo (5) is een kleine verandering aangebracht: de drukpijp is verlengd met een smalle betonnen goot die het water weg voert uit de cárcavo. Waar het water vandaan zou komen is niet duidelijk.

(5) Onderhuis links in (4).

Bovengronds blijft er niets over dat naar de vroegere graanmolen verwijst.

De sectie links van de graanmolen (2, 3) werd ingenomen door de oliemolen. Hier (6) was ook een (van de) oude ingang(en) van het complex. Behalve twee uitgeteerde balken (virgenes) van een cantilever pers en een decanteervat uit beton, is er verder niets van de uitrusting bewaard gebleven.

† Guillermo Tomás Faci — 2012 — La organización del territorio y las dinámicas sociales en Ribagorza durante la gran expansión medieval (1000–1300). Tesis de la Universidad de Zaragoza, Departamento de Historia Medieval: 895pp.

Zie pagina's 246 (voetnoot), 561 (foto 34), en 563 (kaart 43).